از کجا بفهمیم بیماری لثه داریم؟

بیماری لثه، همچنین به عنوان بیماری پریودنتال شناخته می‌شود، یک وضعیت شایع دهان و دندان است که در صورت عدم درمان می‌تواند عواقب جدی داشته باشد. تشخیص بیماری لثه و شناسایی علائم و نشانه‌های بیماری لثه برای تشخیص زودهنگام و مداخله سریع به منظور جلوگیری از آسیب بیشتر به لثه و بافت‌های اطراف آن بسیار مهم است. با آگاهی از شاخص‌های اصلی بیماری لثه، افراد می‌توانند اقدامات پیشگیرانه ای برای دریافت مراقبت های دندانپزشکی حرفه ای و اجرای استراتژی های درمانی مناسب انجام دهند. در این مقاله، با بررسی علائم، نشانه ها و روش های تشخیصی مرتبط با این مشکل شایع دهان و دندان، چگونگی تشخیص ابتلا به بیماری لثه را بررسی خواهیم کرد.

تشخیص بیماری لثه

• یکی از نشانه‌های اصلی بیماری لثه، وجود التهاب و خونریزی در لثه است. لثه‌های سالم باید صورتی، سفت و بدون تورم یا حساسیت باشند. با این حال، افراد مبتلا به بیماری لثه ممکن است متوجه شوند که لثه‌هایشان قرمز، پف کرده و در لمس حساس هستند. خونریزی لثه به خصوص هنگام مسواک زدن یا نخ دندان کشیدن از علائم مرحله اولیه بیماری لثه است. خونریزی یا درد مداوم در لثه نباید نادیده گرفته شود و ممکن است نیاز به بررسی بیشتر توسط یک متخصص دندانپزشکی داشته باشد.
• از دیگر علائم بیماری لثه، تشکیل پاکت یا فضا بین دندان‌ها و لثه است. با پیشرفت بیماری، لثه ممکن است از دندان‌ها دور شود و حفره‌هایی ایجاد کند که باکتری‌ها در آن جمع شده و باعث عفونت شوند. این پاکت‌ها می‌توانند منجر به بوی بد دهان (هالیتوزیس)، طعم بد دهان و فاصله یا عقب رفتگی قابل مشاهده در خط لثه شوند. تغییر در تراز یا فاصله دندان ها و همچنین لق شدن یا حرکت دندان ها نیز می تواند نشان دهنده مراحل پیشرفته بیماری لثه باشد که نیاز به توجه فوری دارد.
• تشخیص بیماری لثه به طور معمول شامل یک معاینه جامع دهان توسط دندانپزشک انجام می شود. در طول معاینه، متخصص وضعیت کلی لثه‌ها را بررسی می‌کند، عمق پاکت‌های اطراف دندان‌ها را اندازه گیری می‌کند، علائم التهاب یا عقب رفتگی را ارزیابی می‌کند و با استفاده از اشعه ایکس دندان، علائم عفونت یا تحلیل استخوان را بررسی می‌کند. در برخی موارد، ممکن است آزمایش‌های تشخیصی اضافی مانند سنجش پریودنتال، تجزیه و تحلیل کشت باکتری یا آزمایش ژنتیک برای تعیین وسعت و شدت بیماری لثه توصیه شود.
• علاوه بر این، پیشرفت های فناوری دیجیتال دندانپزشکان را قادر ساخته است تا از ابزارهایی مانند دوربین داخل دهانی، اسکنرهای لیزری و سیستم های تصویربرداری کامپیوتری برای مشاهده و نظارت بر تغییرات لثه در طول زمان استفاده کنند. این تکنیک‌های دیجیتال تصاویر دقیقی از حفره دهان ارائه می‌دهند که امکان تشخیص زودهنگام بیماری لثه و برنامه ریزی درمانی شخصی سازی شده براساس عوامل خطر فردی و نیازهای بهداشتی دهان را فراهم می کند.

مراحل بیماری لثه چیست؟

درک مراحل بیماری لثه برای تشخیص بیماری لثه و درمان موثر بسیار مهم است. سه مرحله اصلی بیماری لثه وجود دارد: التهاب لثه (ژنژیویت)، پریودنتیت و پریودنتیت پیشرفته.

1. اولین مرحله بیماری لثه، ژنژیویت است. التهاب لثه ممکن است زمانی مشخص شود که لثه شما هنگام مسواک زدن یا نخ دندان کشیدن قرمز و متورم شده و به راحتی خونریزی کند. تجمع پلاک در امتداد خط لثه علت اصلی التهاب لثه است. خوشبختانه ژنژیویت با رعایت بهداشت دهان و دندان مناسب از جمله دو بار در روز مسواک زدن ، نخ دندان کشیدن روزانه و تمیز کردن منظم دندان قابل برگشت است. در صورت عدم درمان و عدم تشخیص بیماری لثه، ژنژیویت می‌تواند به مرحله بعدی بیماری لثه یعنی پریودنتیت پیشرفت کند.
2. پریودنتیت مرحله پیشرفته بیماری لثه است که در آن التهاب فراتر از لثه گسترش یافته و ساختارهای حمایتی دندان‌ها از جمله استخوان و بافت همبند را تحت تاثیر قرار می‌دهد. با پیشرفت پریودنتیت، بین دندان‌ها و لثه‌ها کیسه‌هایی تشکیل می‌شود که منجر به تجمع بیشتر پلاک و عفونت باکتریایی می‌شود. علائم پریودنتیت ممکن است شامل بوی بد دهان به صورت مداوم، عقب رفتن لثه، لق شدن دندان‌ها و تغییر در الگوی بایت باشد. درمان پریودنتیت به طور معمول شامل اسکیلینگ و روت پلنینگ، یک روش تمیز کردن عمیق است که پلاک و تارتار را از زیر خط لثه پاک می‌کند. در برخی موارد ممکن است برای بازگرداندن سلامت لثه و ساختارهای پشتیبان، نیاز به جراحی باشد.
3. شدیدترین مرحله بیماری لثه، پریودنتیت پیشرفته است. در پریودنتیت پیشرفته، آسیب به استخوان و بافت همبند گسترده است که منجر به از دست دادن قابل توجه دندان و عوارض احتمالی سلامتی سیستماتیک می‌شود. ممکن است به دلیل تخریب ساختارهای نگهدارنده، دندان ها لق شده یا بیفتند. پریودنتیت پیشرفته نیاز به درمان جامع دارد از جمله روش‌های جراحی مانند پیوند استخوان یا بازسازی بافت برای ترمیم بافت از دست رفته و تثبیت دندان ها. نگهداری مداوم و ویزیت های منظم دندانپزشکی برای تشخیص بیماری لثه، کنترل پریودنتیت پیشرفته و جلوگیری از پیشرفت بیشتر بیماری ضروری است.

تشخیص بیماری لثه و علائم آن

علائم بیماری لثه بسته به مرحله بیماری می تواند متفاوت باشد. در مرحله اولیه تشخیص بیماری لثه که به آن ژنژیویت گفته می‌شود، ممکن است علائم زیر وجود داشته باشد:

• التهاب لثه: یکی از علائم اصلی برای تشخیص بیماری لثه، التهاب لثه است. لثه ممکن است قرمز، متورم و در لمس حساس به نظر برسد.
• خونریزی لثه: لثه‌های تحت تاثیر ژنژیویت به راحتی خونریزی می ‌نند، به خصوص هنگام مسواک زدن یا نخ دندان کشیدن. وجود خون در بزاق پس از انجام بهداشت دهان، نشانگر رایج التهاب لثه است.
• بوی بد دهان: بوی بد دهان مداوم، که به هالیتوزیس نیز معروف است، می‌تواند نشانه‌ای از التهاب لثه باشد. تجمع پلاک و باکتری در امتداد خط لثه باعث ایجاد بوی بد دهان می شود.
• عقب رفتن لثه: با پیشرفت التهاب لثه، لثه ممکن است شروع به عقب رفتن از دندان‌ها کند که منجر به عقب رفتن خط لثه می‌شود. این باعث می‌شود دندان‌ها بلندتر از حد معمول به نظر برسند.
• لثه های حساس یا دردناک: افراد مبتلا به ژنژیویت ممکن است در لثه‌های خود به خصوص هنگام فشار دادن هنگام مسواک زدن یا غذا خوردن، احساس درد یا حساسیت کنند.

با پیشرفت بیماری لثه به مرحله پریودنتیت، علائم برجسته تر می‌شوند و ممکن است شامل موارد زیر باشند:

• عمیق شدن پاکت های لثه: با دور شدن بافت از دندان‌ها، ممکن است بین دندان‌ها و لثه‌ها کیسه یا شکاف ایجاد شود. این پاکت‌ها می‌توانند ذرات غذا و باکتری را به دام بیاندازند و منجر به عفونت و التهاب بیشتر شوند.
• لق شدن دندان ها: پریودنتیت می‌تواند باعث تخریب استخوان و بافت همبند نگهدارنده شود که منجر به لق شدن یا حرکت دندان‌ها می‌شود.
• تغییرات در الگوی بایت: یکی دیگر از علائم تشخیص بیماری لثه حرکت دندان‌ها است. حرکت دندان‌ها به دلیل از دست دادن استخوان می ‌تواند منجر به تغییر در نحوه قرار گرفتن دندان‌های بالا و پایین هنگام گاز گرفتن یا جویدن شود.
• چرک بین دندان و لثه: در موارد پیشرفته پریودنتیت، ممکن است چرک در فضاهای بین دندان‌ها و لثه ایجاد شود که نشان دهنده عفونت باکتریایی شدید است.
• مزه بد مداوم: مزه بد مداوم در دهان از دیگر علائم تشخیص بیماری لثه است. افراد مبتلا به پریودنتیت ممکن است به دلیل وجود باکتری و عفونت، طعم ناخوشایند دائمی در دهان خود احساس کنند.

در نهایت، پریودنتیت پیشرفته، شدیدترین مرحله بیماری لثه، علائمی مانند موارد زیر را نشان می‌دهد:

• تحرک شدید دندان: به دلیل آسیب گسترده به ساختارهای نگهدارنده، دندان‌ها ممکن است به طور قابل توجهی لق شوند یا از موقعیت طبیعی خود خارج شوند.
• از دست دادن دندان: پریودنتیت پیشرفته می‌تواند در نتیجه آسیب غیرقابل برگشت به استخوان و بافت همبند منجر به از دست دادن دندان شود.
• آبسه‌های لثه: آبسه‌ها، که تورم های چرکی دردناک هستند، ممکن است در اثر عفونت شدید در لثه ایجاد شوند.
• مشکل در جویدن: بی ثباتی ناشی از تحرک و از دست دادن دندان می‌تواند جویدن یا گاز گرفتن موثر را برای افراد مبتلا به پریودنتیت پیشرفته دشوار کند.

لازم به ذکر است که برخی از افراد ممکن است در مراحل اولیه بیماری لثه علائم قابل توجهی را تجربه نکنند، بنابراین معاینات منظم دندانپزشکی برای تشخیص زودهنگام ضروری است. علاوه بر این، مشکلات سلامتی سیستمیک مانند دیابت و بیماری های قلبی عروقی با بیماری لثه مرتبط بوده اند که اهمیت بیشتری به نظارت و رسیدگی سریع به هر گونه علائم یا نشانه های بیماری لثه می دهد.

راه‌های پیشگیری از بیماری لثه

با رعایت بهداشت دهان و دندان و انتخاب‌های سالم در شیوه زندگی، افراد می توانند به طور قابل توجهی خطر ابتلا به بیماری لثه را کاهش دهند. در ادامه به برخی از روش های موثر برای پیشگیری از بیماری لثه اشاره می‌کنیم:

1. رعایت بهداشت مناسب دهان و دندان: یکی از مهم ترین اقدامات در پیشگیری از بیماری لثه رعایت بهداشت مناسب دهان و دندان است. این رعایت بهداشت شامل مسواک زدن دندان‌ها حداقل دو بار در روز با خمیر دندان حاوی فلوراید و نخ دندان کشیدن روزانه برای از بین بردن پلاک و ذرات غذا از بین دندان‌ها و امتداد خط لثه می‌شود. استفاده از دهانشویه ضد میکروب نیز می‌تواند به کاهش باکتری در دهان کمک کند.
2. معاینات منظم دندانپزشکی: معاینات منظم دندانپزشکی و تمیز کردن حرفه ای دندان‌ها برای پیشگیری از بیماری لثه بسیار مهم هستند. دندانپزشکان می‌توانند علائم اولیه بیماری لثه را تشخیص دهند، توصیه‌های شخصی در مورد مراقبت از دهان ارائه دهند و تمیزکاری کامل را برای از بین بردن پلاک و تارتار که با مسواک زدن و نخ دندان کشیدن به طور مرتب قابل برداشتن نیستند، انجام دهند.
3. رژیم غذایی سالم: داشتن یک رژیم غذایی متعادل سرشار از میوه‌ها، سبزیجات، غلات کامل و پروتئین‌های بدون چربی می‌تواند از سلامت کلی دهان و دندان حمایت کرده و به پیشگیری از بیماری لثه کمک کند. اجتناب از غذاها و نوشیدنی‌های شیرین و اسیدی می‌تواند خطر پوسیدگی دندان و التهاب لثه را کاهش دهد.
4. ترک سیگار: یکی از مهم‌ترین عوامل پیشگیری از بیماری لثه دوری کردن از سیگار کشیدن است. سیگار کشیدن یک عامل خطر قابل توجه برای بیماری لثه است و می‌تواند توانایی بدن را برای مبارزه با عفونت‌ها از جمله مواردی که لثه‌ها را تحت تاثیر قرار می‌دهند، مختل کند. ترک سیگار یا استفاده از محصولات دخانی می‌تواند سلامت دهان و دندان را بهبود بخشد و احتمال ابتلا به بیماری لثه را کاهش دهد.
5. مدیریت استرس: استرس مزمن می‌تواند سیستم ایمنی بدن را ضعیف کرده و به التهاب در بدن از جمله لثه ها کمک کند. یافتن راه های سالم برای مدیریت استرس از جمله ورزش، مدیتیشن یا تکنیک های آرام سازی، می‌تواند به حفظ سلامت لثه و سلامت کلی کمک کند.
6. مصرف کافی آب: نوشیدن مقدار کافی آب در طول روز می‌تواند به حفظ تولید بزاق دهان کمک کند که نقش مهمی در شستن ذرات غذا، خنثی کردن اسیدها و محافظت از دندان‌ها و لثه‌ها در برابر باکتری ها دارد.
7. استفاده از محصولات مناسب بهداشت دهان: انتخاب مسواک، خمیر دندان و نخ دندان مناسب می‌تواند در پیشگیری از بیماری لثه موثر باشد. مسواکی با برس نرم و خمیر دندان حاوی فلوراید را که توسط دندانپزشک شما توصیه می شود انتخاب کنید. استفاده از مسواک های بین دندانی یا نخ دندان های آبی را برای تمیز کردن بیشتر بین دندان ها در نظر بگیرید.
8. نظارت بر شرایط سلامتی سیستماتیک: برخی شرایط سلامتی سیستماتیک از جمله دیابت، بیماری های قلبی عروقی و اختلالات خود ایمنی می‌توانند خطر ابتلا به بیماری لثه را افزایش دهند. مدیریت موثر این شرایط از طریق دارو، اصلاح سبک زندگی و معاینات پزشکی منظم می‌تواند به کاهش تأثیر آنها بر سلامت دهان کمک کند.
9. خودداری از ساییدن دندان ها: بروکسیسم یا دندان قروچه می‌تواند فشار زیادی بر دندان‌ها و لثه ها وارد کند و منجر به آسیب و افزایش خطر بیماری لثه شود. خرید محافظ دندان قروچه و استفاده از آن در شب یا تمرین تکنیک های کاهش استرس می تواند به جلوگیری از دندان قروچه و محافظت از سلامت دهان کمک کند.
10. خود را آگاه کنید: تشخیص بیماری لثه، درک علائم و نشانه های بیماری لثه، و همچنین اهمیت اقدامات پیشگیری، برای حفظ سلامت لثه‌ها کلیدی است. در مورد دستورالعمل‌های بهداشت دهان مطلع باشید، از متخصصان دندانپزشکی مشاوره بگیرید و برای محافظت از لثه های خود اقدامات پیشگیرانه انجام دهید.

ارتباط با ستاره شرق و تعیین نوبت

کلینیک دندانپزشکی ستاره شرق شش روز در هفته از شنبه تا پنجشنبه اقدام به خدمات رسانی به بیماران خود می‌کند. این مجموعه از روز شنبه تا  پنجشنبه از ساعت 10 صبح تا 20 اقدام به ارائه خدمات دندانپزشکی می‌نماید.

جهت برقراری ارتباط با کلینیک دندانپزشکی ستاره شرق و تعیین نوبت می‌توانید از طریق روش های زیر اقدام کنید:

از طریق شماره‌های تماس با مجموعه: 77555220-021

مراجعه حضوری به آدرس: تهران، خیابان مدنی شمالی، سه راه لشکر، نبش خیابان حیدری، پلاک 1086/2، طبقه سوم

برای داشتن اطلاعات به روز از کلینیک دندانپزشکی ستاره شرق می‌توانید این مجموعه را در صفحه اینستاگرام ما نیز دنبال کنید.

آخرین به روزرسانی در 24 آذر 1404 توسط تیم نویسندگان ستاره شرق